کمک عقب RockShox Monarch Plus RC3 یکی از محبوبترین شوکهای بادی در دوچرخههای کوهستان، اندورو و تریل است که عملکردی عالی در جذب ضربات، کنترل دوچرخه و حفظ چسبندگی چرخ عقب ارائه میدهد. با این حال، مانند هر سیستم تعلیق دیگری، سرویس دورهای و نگهداری صحیح آن نقش بسیار مهمی در حفظ عملکرد، افزایش طول عمر قطعات داخلی و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه دارد. در این آموزش سرویس کامل کمک عقب RockShox Monarch Plus RC3، مراحل باز کردن، تمیزکاری، تعویض اورینگها و آببندها، روغنکاری و مونتاژ مجدد را به صورت گامبهگام بررسی میکنیم تا بتوانید عملکرد نرم و روان کمک عقب دوچرخه خود را مانند روز اول حفظ کنید.
کمک عقب RockShox Monarch Plus RC3 از مجموعهای از قطعات مکانیکی و هیدرولیکی تشکیل شده است که هر کدام نقش مهمی در عملکرد سیستم تعلیق دارند. آشنایی با نام و وظیفه این قطعات، درک بهتری از نحوه عملکرد کمک و مراحل سرویس دورهای آن فراهم میکند. در تصویر زیر میتوانید اجزای اصلی این شوک را مشاهده کرده و با موقعیت هر بخش آشنا شوید.
یکی از مهمترین عوامل در حفظ عملکرد کمک عقب RockShox Monarch Plus RC3، انجام سرویسهای دورهای در زمان مناسب است. طبق توصیه راکشاکس، تمیزکاری و بررسی اتصالات باید به طور منظم انجام شود و سرویس کامل شامل تعویض اورینگها، کاسهنمدها و روغن دمپر هر ۱۰۰ ساعت بازی کمک یا حداقل سالی یکبار انجام گیرد. بیتوجهی به این سرویسها میتواند باعث کاهش حساسیت کمک، افت عملکرد سیستم تعلیق و افزایش استهلاک قطعات داخلی شود.
پیش از انجام سرویس کمک باد و روغن عقب، مطابق دستورالعمل سازنده دوچرخه، کمک را از فریم جدا کنید. پس از جدا کردن کمک از دوچرخه، قبل از انجام هرگونه سرویس، قطعات نصب (Mounting Hardware) را نیز باز کنید. (به بخش «سرویس بوش و سختافزار نصب» مراجعه کنید.)
تنها از روغنها، سیالات و گریسهای تعلیق RockShox، SRAM و Maxima استفاده کنید، مگر در مواردی که بهطور مشخص محصول دیگری توصیه شده باشد.
استفاده از روانکنندههای دیگر ممکن است باعث آسیب به آببندها (Seals)، نشتی روغن و کاهش عملکرد سیستم تعلیق شود.
⚠️ هنگام کار با روغن و سیالات سیستم تعلیق، حتماً از عینک ایمنی و دستکش نیتریل استفاده کنید.
⚠️ برای جلوگیری از آلودگی محیط کار، یک سینی جمعآوری روغن زیر محل سرویس کمک قرار دهید.
هنگام سرویس سیستم تعلیق، از ایجاد خط و خش روی سطوح آببندی (Sealing Surfaces) خودداری کنید. هرگونه خراش میتواند باعث نشتی روغن یا هوا شود.
هنگام تعویض اورینگها (O-Rings)، با استفاده از انگشت یا ابزار مناسب، اورینگ قدیمی را خارج کنید. سپس شیار اورینگ را کاملاً تمیز کرده و پیش از نصب اورینگ جدید، مقدار مناسبی گریس روی آن بزنید.
برای جلوگیری از آسیب به کمک ، هنگام استفاده از گیره رومیزی حتماً از فکهای نرم آلومینیومی استفاده کنید و چشمی کمک (Eyelet) را بهگونهای در گیره قرار دهید که پیچها و اهرمهای تنظیم (Adjuster Knobs) با فک گیره تماس نداشته باشند.
سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
برای ثبت تنظیمات فعلی کمک، پیچ تنظیم ریباند (Rebound Adjuster Knob) را در جهت خلاف عقربههای ساعت (به سمت علامت خرگوش) بچرخانید تا به انتهای کورس خود برسد. همزمان تعداد کلیکهای تنظیم (Detent Clicks) را بشمارید.
یادداشت کردن تعداد این کلیکها به شما کمک میکند پس از اتمام سرویس، تنظیمات کمک را دقیقاً به حالت قبل بازگردانید.
مثال: اگر پیچ ریباند تا انتها ۱۰ کلیک داشته باشد، عدد ۱۰ را یادداشت کنید تا پس از سرویس مجدداً همان تنظیم را اعمال نمایید.
اهرم تنظیم کامپرشن (Compression Lever) را در حالت باز (Unlocked) یا حداقل میرایی (Min) قرار دهید.
برای سهولت در تنظیم مجدد کمک پس از سرویس، ابتدا مقدار فشار هوای فعلی (Air Pressure) را یادداشت کنید.
درپوش والو هوا (Air Valve Cap) را با دست باز کنید. سپس با استفاده از یک آچار آلن کوچک، مغزی والو شرادر (Schrader Valve) را فشار دهید تا تمام هوای داخل محفظه هوا (Air Can) تخلیه شود.
در صورت نیاز به خارج کردن یا تعویض مغزی والو، از ابزار مخصوص باز کردن مغزی شرادر (Schrader Valve Core Tool) استفاده کنید.
⚠️ خطر آسیب به چشم
هرگز کمک باد را در حالی که تحت فشار هوا قرار دارد باز نکنید. وجود فشار در سیستم میتواند باعث خروج ناگهانی روغن تعلیق، هوا یا ذرات آلاینده با سرعت زیاد شود و خطر آسیب جدی به چشم و صورت را به همراه داشته باشد.
قبل از هرگونه باز کردن قطعات:
پس از تخلیه هوا، کمکفنر را چند مرتبه بهآرامی فشرده کنید. اگر همچنان صدای خروج هوا شنیده میشود، مجدداً والو را فشار دهید تا هوای باقیمانده نیز کاملاً تخلیه شود. تنها پس از اطمینان از صفر بودن فشار هوا، عملیات باز کردن محفظه هوا (Air Can) را ادامه دهید.
قبل از ادامه کار:
تنها پس از اطمینان کامل از صفر بودن فشار هوا، عملیات باز کردن محفظه هوا را ادامه دهید.
برای باز کردن محفظه هوای کمک RockShox Monarch Plus، از آچار تسمهای (Strap Wrench) استفاده کنید و تسمه را روی بخشی از مخزن هوا قرار دهید که از چشمی شفت فاصله بیشتری دارد.
آچار را در جهت خلاف عقربههای ساعت بچرخانید تا رزوههای محفظه هوا باز شوند. پس از آزاد شدن کامل رزوهها، ایرکن را بهآرامی روی بدنه دمپر حرکت دهید و از کمکفنر جدا کنید.
از قرار دادن آچار تسمهای روی برچسب یا نوشتههای روی ایرکن خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث آسیب به بدنه یا روکش آن شود.
در مدلهای High Volume، بخش پایینی محفظه هوا را نگه دارید تا پوسته حجیم خارجی بهصورت مستقل نچرخد. همچنین در مدلهای DebonAir ابتدا اورینگ نگهدارنده و پوسته بیرونی را جدا کرده و پس از تمیز کردن مجموعه، ایرکن را باز کنید.
هنگام خارج کردن محفظه هوا ممکن است به دلیل ایجاد خلأ، کمی مقاومت احساس شود. این حالت طبیعی است و با عبور انتهای ایرکن از روی چشمی دمپر، فشار خلأ ناگهان آزاد خواهد شد. مراقب باشید در این مرحله به اورینگها و محل آببندی کمکفنر آسیبی وارد نشود.
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
پس از باز کردن محفظه هوا، تمامی اورینگها و آببندها را با دقت بررسی کنید. برای خارج کردن گردگیر (Dust Wiper Seal)، کواد سیل (Quad Seal) و رینگهای پشتیبان (Backup Rings) از یک پیک پلاستیکی یا ابزار مناسب استفاده کنید تا به سطوح آببندی آسیب نرسد.
داخل محفظه هوا را با الکل ایزوپروپیل تمیز کرده و با یک دستمال بدون پرز خشک کنید. سپس سطح داخلی و خارجی ایرکن را از نظر وجود خط و خش، فرورفتگی یا هرگونه آسیب بررسی نمایید. در صورت مشاهده هرگونه آسیب روی بدنه، تعویض محفظه هوا توصیه میشود.
پیش از نصب آببندهای جدید، شیارهای محل قرارگیری اورینگها را کاملاً تمیز کرده و مقدار مناسبی از گریس RockShox Dynamic Seal Grease روی اورینگها و آببندهای جدید بمالید. سپس رینگهای پشتیبان را در شیار مربوطه نصب کنید تا مجموعه برای مونتاژ مجدد و عملکرد صحیح سیستم تعلیق آماده شود.
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
پس از تمیزکاری کامل محفظه هوا، مقدار کمی گریس RockShox Dynamic Seal Grease روی کواد سیل (Quad Seal) جدید بمالید و آن را در شیار مربوطه، بین دو رینگ پشتیبان (Backup Ring) نصب کنید. سپس رینگ پشتیبان دوم را در جای خود قرار دهید تا مجموعه آببندی بهدرستی تکمیل شود.
گردگیر جدید (Dust Wiper Seal) را با جهت صحیح در شیار بالایی محفظه هوا نصب کنید. توجه داشته باشید که لبه پلهای گردگیر باید رو به بالا قرار گیرد تا عملکرد آببندی و جلوگیری از ورود آلودگی به بهترین شکل انجام شود.
در ادامه، رزوههای محفظه هوا و رزوههای بدنه کمکفنر را با الکل ایزوپروپیل تمیز کرده و با دستمال بدون پرز خشک کنید. مقدار کمی گریس مخصوص RockShox روی کواد سیل، رینگهای پشتیبان و گردگیر بمالید تا مونتاژ نهایی نرمتر انجام شده و طول عمر آببندها افزایش یابد. پس از اتمام این مرحله، محفظه هوا برای نصب مجدد روی کمکفنر آماده است.
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
ابتدا اورینگ نگهدارنده (Retention O-ring) را از روی پوسته حجم بالا خارج کنید. سپس پوسته حجم بالا را محکم در دست گرفته و آن را بهآرامی از روی محفظه هوا (Air Can) بیرون بکشید.
نکته: هنگام خارج کردن پوسته، از ابزار فلزی استفاده نکنید تا به سطح داخلی پوسته یا اورینگها آسیبی وارد نشود.
در مدلهای High Volume Air Can، با استفاده از انگشتان خود اورینگهای پوسته حجم بالا را خارج کرده و با اورینگهای جدید جایگزین کنید.
در مدلهای DebonAir Air Can، سه اورینگ موجود را با دست خارج کرده و اورینگهای جدید را در محل خود نصب نمایید.
پس از تعویض اورینگها، مقداری الکل ایزوپروپیل داخل پوسته حجم بالا اسپری کرده و سطح داخلی آن را با یک دستمال تمیز و بدون پرز پاک کنید.
ابزار مورد نیاز: دست، الکل ایزوپروپیل، دستمال تمیز
پس از روانکاری، پوسته را روی محفظه هوا نصب کرده و اورینگ نگهدارنده را در شیار مخصوص خود قرار دهید. در مدلهای DebonAir، پوسته بیرونی باید پس از نصب کامل ایرکن روی کمکفنر و اعمال گشتاور نهایی مونتاژ شود.
بررسی و تعویض بهموقع اورینگهای پوسته حجم بالا نقش مهمی در حفظ فشار هوا، عملکرد نرم کمکفنر و افزایش طول عمر سیستم تعلیق دوچرخه دارد.
در مدلهای High Volume Air Can، مقدار کمی گریس مخصوص سیستم تعلیق را به سطح داخلی پوسته حجم بالا بمالید. این کار از پیچخوردن یا جابهجا شدن اورینگها هنگام نصب پوسته جلوگیری میکند.
سپس پوسته حجم بالا را روی محفظه هوا (Air Can) بلغزانید تا در محل خود قرار گیرد. پس از آن، اورینگ نگهدارنده پوسته حجم بالا (Retention O-ring) را در شیار خارجی محفظه هوا نصب کنید.
در مدلهای DebonAir Air Can، پوسته را فعلاً نصب نکنید. این قطعه باید پس از نصب کامل ایرکن روی کمکفنر و اعمال گشتاور نهایی (Torque) در جای خود قرار گیرد.
ابزار مورد نیاز: گریس مخصوص سیستم تعلیق
مواد مصرفی: گریس مخصوص سیستم تعلیق
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
هشدار
برای جلوگیری از آسیب دیدن چشمی بدنه دمپر هنگام قرار دادن آن در گیره، از فکهای نرم آلومینیومی (Aluminum Soft Jaws) استفاده کنید.
در طول سرویس سیستم تعلیق، از ایجاد هرگونه خراش روی سطوح آببندی (Sealing Surfaces) جلوگیری کنید؛ زیرا خراشها میتوانند باعث نشتی روغن یا هوا شوند. هنگام تعویض کاسهنمدها و اورینگها، آنها را با انگشت یا ابزار پیک خارج کنید، شیار محل نصب را کاملاً تمیز کرده و قبل از نصب قطعه جدید، مقدار کمی گریس روی آن بمالید.
با استفاده از ابزار بازکننده والو شرادر (Schrader Valve Tool)، درپوش والو مخزن IFP را باز کنید.
سپس با یک آچار آلن کوچک یا ابزار پیک، سوزن والو شرادر را فشار دهید تا تمام فشار هوای داخل مخزن IFP تخلیه شود.
پس از تخلیه فشار، یک بار دیگر سوزن والو را فشار دهید:
پیش از ادامه مراحل سرویس، حتماً از تخلیه کامل فشار کمکفنر اطمینان حاصل کنید. باقی ماندن فشار داخل سیستم میتواند باعث جدا شدن ناگهانی بدنه دمپر از چشمی شفت با سرعت بسیار بالا شود.
هنگام انجام این مرحله حتماً از عینک ایمنی استفاده کنید.
تا زمانی که در مراحل بعدی دستور داده نشده است، پیچ هواگیری بدنه دمپر (Damper Body Bleed Screw) را باز نکنید. باز کردن این پیچ در حالی که سیستم تحت فشار باشد، باعث خروج ناگهانی و پرقدرت روغن از مسیر هواگیری خواهد شد.
ابزار مورد نیاز:
ضربهگیر انتهایی (Top Out Bumper) را از روی بدنه دمپر خارج کرده و نمونه جدید را در همان محل نصب کنید.
هنگام خارج کردن ضربهگیر، مراقب باشید به سطح بدنه دمپر و نواحی آببندی آسیبی وارد نشود. پیش از نصب قطعه جدید، محل قرارگیری آن را تمیز کرده و از قرارگیری صحیح ضربهگیر در جای خود اطمینان حاصل کنید.
با استفاده از یک آچار تخت 17 میلیمتری، مجموعه سیلهد و پیستون هوا (Seal Head / Air Piston Assembly) را از بدنه دمپر شل کنید.
پس از آزاد شدن رزوهها، مجموعه را با دست از بدنه دمپر خارج نمایید.
توجه: هنگام خارج کردن مجموعه، مقداری روغن دمپر از داخل بدنه خارج خواهد شد. برای جلوگیری از آلودگی محیط کار، یک ظرف مناسب یا دستمال جاذب در زیر قطعه قرار دهید.
ابزار مورد نیاز: آچار تخت 17 میلیمتری
نکته: قطعات را با دقت خارج کنید تا به سطوح آببندی و رزوههای بدنه دمپر آسیبی وارد نشود.
بدنه دمپر را از گیره خارج کنید و روغن داخل آن را در یک ظرف یا سینی مخصوص جمعآوری روغن (Oil Pan) تخلیه نمایید.
برای تخلیه کامل روغن، بدنه دمپر را بهآرامی بچرخانید و اجازه دهید تمام روغن باقیمانده خارج شود.
هشدار
در هنگام سرویس سیستم تعلیق، از ایجاد هرگونه خراش روی سطوح آببندی (Sealing Surfaces) جلوگیری کنید. وجود خراش روی این سطوح میتواند باعث نشتی روغن یا هوا و کاهش عملکرد کمکفنر شود.
هنگام تعویض کاسهنمدها و اورینگها، از انگشتان دست یا ابزار پیک مناسب برای خارج کردن آنها استفاده کنید. پس از خارج کردن قطعه قدیمی، شیار محل نصب را کاملاً تمیز نمایید.
پیش از نصب کاسهنمد یا اورینگ جدید، مقدار کمی RockShox Dynamic Seal Grease روی قطعه و شیار مربوطه بمالید تا نصب آسانتر شده و آببندی مناسبی ایجاد شود.
روی مجموعه شفت (Shaft Assembly) الکل ایزوپروپیل اسپری کرده و آن را با یک دستمال تمیز و بدون پرز کاملاً پاک کنید.
ابزار مورد نیاز: الکل ایزوپروپیل، دستمال تمیز
مجموعه سیلهد و پیستون هوا (Seal Head / Air Piston Assembly) را به سمت چشمی شفت (Shaft Eyelet) حرکت دهید تا به انتهای مسیر خود برسد و متوقف شود.
با استفاده از ابزار RockShox Rear Shock Vise Block، شفت دمپر را داخل گیره محکم کنید.
توجه: شفت دمپر را از چشمی جدا نکنید.
هشدار: برای جلوگیری از آسیب دیدن مجموعه سیلهد و پیستون هوا، شفت را بهگونهای در گیره قرار دهید که پیستون و مخزن IFP با فکهای گیره تماس نداشته باشند و کاملاً خارج از محدوده فکها قرار گیرند.
ابزار مورد نیاز: RockShox Rear Shock Vise Block، گیره
با استفاده از بکس یا آچار بکس 12 میلیمتری، مهره اصلی پیستون (Main Piston Nut) را باز و از روی شفت خارج کنید.
ابزار مورد نیاز: آچار بکس 12 میلیمتری
با استفاده از یک آچار کوچک یا پیک (Pick)، مجموعه پیستون اصلی (Main Piston Assembly) را از روی شفت دمپر خارج کرده و روی ابزار مخصوص قرار دهید.
تمام قطعات را در کنار یکدیگر و به همان ترتیب قرارگیری نگهداری کنید و در محل مناسبی کنار بگذارید.
هشدار:
در صورتی که شیمها (Shims) به ترتیب صحیح خود مونتاژ نشوند، عملکرد کمکفنر دچار اختلال شده و مشخصات دمپینگ آن به درستی عمل نخواهد کرد.
مجموعه سیلهد و پیستون هوا (Seal Head / Air Piston) را از روی شفت دمپر خارج کنید.
با استفاده از یک پیک، اورینگ آببندی داخلی (Internal Seal O-ring) که در شیار آببندی داخلی (Internal Seal Gland) قرار دارد را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین کنید.
با استفاده از یک پیک، اورینگ داخلی (Inner O-ring) که در انتهای رزوههای مجموعه سیلهد و پیستون هوا قرار دارد را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین کنید.
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
واشر انتهای کورس (Bottom Out Washer) و اورینگ نصبشده روی شفت دمپر را خارج کرده و با قطعات جدید جایگزین کنید.
در هنگام نصب، از قرارگیری صحیح اورینگ در شیار مربوطه اطمینان حاصل کنید تا عملکرد آببندی به درستی انجام شود.
با استفاده از انگشتان خود، اورینگ قرارگرفته در داخل رزوههای چشمی شفت (Shaft Eyelet) را خارج کرده و اورینگ جدید را جایگزین کنید.
پیش از نصب اورینگ جدید، محل قرارگیری آن را تمیز کرده و مقدار کمی گریس مخصوص آببندی روی آن اعمال کنید.
مجموعه سیلهد و پیستون هوا (Seal Head / Air Piston Assembly) را روی شفت دمپر نصب کنید.
اطمینان حاصل کنید که مجموعه بدون اعمال نیروی اضافی و بهدرستی روی شفت قرار گرفته باشد و تمامی قطعات آببندی در موقعیت صحیح خود قرار داشته باشند.
با استفاده از انگشتان خود، کاسهنمد (Seal) و رینگهای لغزشی (Glide Rings) مجموعه سیلهد و پیستون هوا را خارج کرده و با قطعات جدید جایگزین کنید.
پیش از نصب قطعات جدید، محل قرارگیری آنها را تمیز کرده و مقدار مناسبی از گریس مخصوص RockShox Dynamic Seal Grease روی سطوح آببندی و رینگهای لغزشی اعمال کنید.
با استفاده از بلوک گیره مخصوص کمکفنر عقب RockShox (RockShox Rear Shock Vise Block)، شفت دمپر را داخل گیره (Vise) ثابت کنید.
هشدار:
برای جلوگیری از آسیب دیدن مجموعه سیلهد و پیستون هوا، شفت را به گونهای در گیره قرار دهید که پیستون و مخزن IFP با فکهای گیره تماس نداشته باشند و کاملاً خارج از محدوده فکها قرار گیرند.
مجموعه پیستون اصلی (Main Piston Assembly) که در مرحله 5 باز شده بود را روی شفت دمپر نصب کنید.
برای اطمینان از قرارگیری صحیح دلتا شیم (Delta Shim)، با استفاده از انگشتان خود مجموعه شیمها را به آرامی فشرده کرده و آنها را در مرکز پیستون اصلی قرار دهید.
دقت کنید تمامی قطعات مجموعه پیستون اصلی دقیقاً با همان ترتیب اولیه مونتاژ شوند.
هشدار:
در صورتی که شیمها در مرکز قرار نگیرند یا ترتیب صحیح آنها رعایت نشود، عملکرد دمپینگ کمکفنر مختل خواهد شد و کمک به درستی عمل نخواهد کرد.
تنها روی رزوههای مهره، مقدار مناسبی از چسب رزوه Loctite 242 Blue اعمال کنید.
سپس مهره را روی شفت دمپر بسته و با استفاده از آچار ترکمتر مجهز به بکس 12 میلیمتری، آن را با گشتاور 4.5 نیوتنمتر (40 اینچ-پوند) سفت کنید.
پس از اتمام کار، مجموعه را از داخل گیره خارج کنید.
توجه:
چشمی شفت را داخل گیره ثابت کنید.
با استفاده از انگشت شست، درپوش مخزن IFP را به داخل مخزن فشار دهید تا به انتهای کورس خود برسد.
ابزار مورد نیاز:
با استفاده از یک پیک، خار نگهدارنده (Retention Clip) را از مخزن IFP خارج کنید.
هشدار – خطر آسیب به چشم:
توجه:
هنگام کار با پیک، از ایجاد خراش روی سطح داخلی مخزن IFP خودداری کنید.
ابزار مورد نیاز:
ابزار Monarch Air Valve Adapter را به پمپ کمکفنر متصل کنید.
سپس مجموعه پمپ و آداپتور را به درپوش مخزن IFP ببندید.
پمپ را به سمت بالا بکشید و همزمان با حرکت آرام به طرفین، درپوش مخزن IFP را از داخل مخزن خارج کنید.
پس از خارج شدن درپوش، مجموعه درپوش مخزن IFP را از پمپ و آداپتور جدا کنید.
درپوش مخزن IFP را از نظر وجود ترک، تغییر شکل یا هرگونه آسیب بررسی کنید. در صورت مشاهده آسیب، قطعه باید تعویض شود.
اورینگ درپوش مخزن IFP (IFP Reservoir Cap O-ring) را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین کنید.
پیش از نصب اورینگ جدید، شیار محل قرارگیری آن را تمیز کرده و مقدار مناسبی گریس روی اورینگ اعمال کنید.
ابزار مورد نیاز:
با استفاده از یک آچار تخت 27 میلیمتری، قسمت پایه مخزن IFP را گرفته و آن را از چشمی دمپر (Eyelet) باز کنید.
سپس کمکفنر را از گیره خارج کرده و آن را بالای ظرف تخلیه روغن (Oil Pan) نگه دارید. مخزن IFP را با دست باز کرده و جدا کنید.
توجه:
پس از جدا شدن مخزن IFP، مقداری روغن از داخل آن خارج خواهد شد. روغن را داخل ظرف تخلیه روغن جمعآوری کنید.
ابزار مورد نیاز:
با استفاده از انگشتان خود، مجموعه تنظیم تراکم (Compression Assembly) را از داخل مخزن IFP یا چشمی دمپر خارج کنید.
اگر مجموعه تنظیم تراکم همچنان داخل چشمی نصب شده باشد، مهره پیستون (Piston Nut) را گرفته و همزمان با حرکت دادن آرام به طرفین، مجموعه را بیرون بکشید.
ابزار مورد نیاز:
اورینگهای مجموعه تنظیم تراکم (Compression Assembly O-rings) را خارج کرده و با اورینگهای جدید جایگزین کنید.
پیش از نصب اورینگهای جدید، شیارهای مربوطه را تمیز کرده و مقدار مناسبی گریس مخصوص آببندی روی آنها اعمال کنید.
با استفاده از انگشتان خود، اورینگ قرار گرفته در داخل رزوههای چشمی (Eyelet Threads) را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین کنید.
پیش از نصب اورینگ جدید، محل قرارگیری آن را تمیز کرده و مقدار کمی گریس مخصوص آببندی روی آن اعمال کنید.
ابزار مورد نیاز:
با استفاده از انگشت خود، پیستون شناور داخلی (IFP – Internal Floating Piston) را از داخل مخزن IFP به بیرون فشار دهید.
در هنگام خارج کردن پیستون، مراقب باشید به سطح داخلی مخزن و سطوح آببندی پیستون آسیبی وارد نشود.
ابزار مورد نیاز:
با استفاده از آچار TORX T10، پیچ هواگیری پیستون IFP (IFP Bleed Screw) را باز کنید.
اورینگ نصب شده روی پیچ هواگیری را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین نمایید.
پس از باز کردن، پیچ هواگیری را در محل تمیزی قرار دهید تا برای مراحل مونتاژ مجدد آماده باشد.
ابزار مورد نیاز:
اورینگ پیستون شناور داخلی (IFP O-ring) را خارج کرده و با اورینگ جدید جایگزین کنید.
پیش از نصب اورینگ جدید، شیار محل نصب را کاملاً تمیز کرده و مقدار مناسبی گریس مخصوص آببندی روی اورینگ اعمال کنید تا از نصب صحیح و عملکرد مناسب آببندی اطمینان حاصل شود.
پیستون شناور داخلی (IFP) را بهگونهای داخل مخزن IFP قرار دهید که سطح صاف (Flat Side) رو به بالا باشد.
با استفاده از یک کولیس متریک یا خطکش دقیق، پیستون را به داخل مخزن فشار دهید تا در عمق 35 میلیمتری از لبه مخزن قرار گیرد.
توجه:
تنظیم دقیق عمق IFP اهمیت زیادی در عملکرد صحیح دمپر دارد. قرارگیری نادرست پیستون میتواند باعث تغییر حجم محفظه جبران فشار و اختلال در عملکرد کمکفنر شود.
ابزار مورد نیاز:
مجموعه تنظیم تراکم (Compression Assembly) را از سمت مهره (Nut Side) وارد قسمت رزوهدار مخزن IFP کنید.
مجموعه را به داخل مخزن فشار دهید تا کاملاً در محل خود قرار گرفته و متوقف شود.
پس از نصب، بررسی کنید که:
ابزار مورد نیاز:
مخزن IFP را ابتدا با دست روی چشمی دمپر (Eyelet) ببندید.
سپس با استفاده از آچار ترکمتر مجهز به Crowfoot 27 میلیمتری، مخزن IFP را با گشتاور 8.4 نیوتنمتر (75 اینچ-پوند) سفت کنید.
توجه:
برای دستیابی به گشتاور دقیق، ابزار Crowfoot باید با زاویه 90 درجه نسبت به دسته آچار ترکمتر نصب شود. در غیر این صورت مقدار گشتاور اعمالشده صحیح نخواهد بود.
میتوانید این نکته را بهعنوان هشدار فنی مهم به متن اضافه کنید:
نکته بسیار مهم – هواگیری دمپر
هواگیری یکی از حساسترین و مهمترین مراحل سرویس کمکفنر است و باید با دقت و حوصله انجام شود. وجود حتی مقدار کمی هوا در مدار دمپر میتواند باعث کاهش کیفیت عملکرد سیستم تعلیق شود.
اگر هوا بهطور کامل از مدار خارج نشود، معمولاً هنگام فشرده و باز شدن کمک صدای «شَلَپ شُلُپ» یا «قلقل روغن» شنیده میشود. همچنین کمکفنر عملکرد نرم و کنترلشده خود را از دست میدهد، ریباند و کمپرس بهدرستی عمل نمیکنند و ممکن است حس اسفنجی یا ناپایدار در عملکرد کمک ایجاد شود.
توجه:
چشمی بدنه دمپر (Damper Body Eyelet) را داخل گیره ثابت کنید.
سپس یک پارچه تمیز دور بدنه دمپر بپیچید تا از آلودگی و آسیب احتمالی به سطح بدنه جلوگیری شود.
ابزار مورد نیاز:
روغن جدید RockShox 3wt Suspension Fluid یا Maxima PLUSH 3wt Suspension Fluid را داخل بدنه دمپر بریزید.
روغن را تا جایی اضافه کنید که سطح آن دقیقاً همسطح لبه بالایی بدنه دمپر شود.
توجه:
برای دستیابی به بهترین عملکرد دمپینگ، فقط از روغن توصیهشده توسط RockShox یا روغنی با مشخصات معادل استفاده کنید.
ابزار و مواد مورد نیاز:
بررسی کنید که پیچ تنظیم ریباند (Rebound Adjuster) روی کمترین مقدار تنظیم شده باشد (در جهت علامت خرگوش).
فقط در مدل Monarch RC3:
سپس مجموعه سیلهد و پیستون هوا (Seal Head / Air Piston) را روی شفت دمپر به سمت انتهای شفت حرکت دهید تا در انتهای کورس خود قرار گیرد.
با استفاده از دست، مجموعه سیلهد و پیستون هوا را داخل بدنه دمپر نصب کنید.
توجه:
هنگام وارد کردن سیلهد به داخل بدنه، از گرفتن چشمی شفت یا خود شفت دمپر خودداری کنید. حرکت ناخواسته مجموعه شفت و پیستون باعث جابجایی بیش از حد روغن از داخل بدنه دمپر شده و فرآیند هواگیری را مختل میکند.
سیلهد را بهآرامی و با حفظ همراستایی کامل وارد بدنه کنید تا از آسیب دیدن اورینگها و سطوح آببندی جلوگیری شود.
با استفاده از ترکمتر و آچار کراوفوت 17 میلیمتری (17 mm crowfoot)، مجموعه Seal Head / Air Piston را با گشتاور 28 نیوتنمتر (248 اینچ-پوند) سفت کنید.
نکته مهم:
برای اینکه مقدار گشتاور اعمالشده دقیق باشد، آچار کراوفوت باید با زاویه 90 درجه نسبت به دسته ترکمتر نصب شود.
کمکفنر را از گیره (Vise) خارج کنید.
سپس کمکفنر را برگردانید (Turn the shock over) و چشمی شفت (Shaft Eyelet) را داخل گیره محکم کنید.
بدنه دمپر را بهآرامی به سمت پایین فشار دهید.
با این کار، روغن از طریق سوراخ هواگیری IFP (IFP Bleed Port) وارد مخزن IFP میشود. فشار دادن را ادامه دهید تا بدنه دمپر به انتهای کورس خود برسد و متوقف شود.
⚠️ هشدار – خطر آسیب به چشم
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
روغن تازه RockShox 3wt یا Maxima PLUSH 3wt Suspension Fluid را داخل مخزن IFP بریزید تا سطح روغن با لبه بالایی مخزن برابر شود.
ابزار و مواد مورد نیاز:
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
بدنه دمپر را بهآرامی به سمت بالا بکشید تا به انتهای کورس خود برسد.
این حرکت باعث میشود روغن از مخزن IFP دوباره وارد بدنه دمپر شده و حبابهای هوای موجود در سیستم خارج شوند.
سپس بهطور متناوب:
این چرخه را چندین بار تکرار کنید تا دیگر هیچ حباب هوایی از سوراخ هواگیری IFP خارج نشود.
نشانه اتمام هواگیری صحیح:
نکته فنی: این مرحله مهمترین بخش هواگیری است. تا زمانی که حتی حبابهای بسیار ریز نیز مشاهده میشوند، چرخه بالا و پایین بردن بدنه دمپر را ادامه دهید. باقی ماندن هوا در سیستم باعث عملکرد نامناسب دمپر، کاهش کنترل ریباند و ایجاد حس اسفنجی در عملکرد کمکفنر خواهد شد.
آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس
در حالی که پیچ هواگیری و محل نصب آن کاملاً در روغن غوطهور هستند، با استفاده از آچار T10 TORX پیچ هواگیری IFP را داخل پیستون IFP نصب کنید.
نکته:
پیچ هواگیری باید هنگام نصب زیر سطح روغن قرار داشته باشد تا از ورود مجدد هوا به سیستم جلوگیری شود.
با استفاده از آچار T10 TORX، پیچ هواگیری بدنه دمپر (Damper Body Bleed Screw) را از چشمی بدنه دمپر (Damper Body Eyelet) باز کنید.
یک پارچه تمیز دور بدنه دمپر بپیچید تا روغن احتمالی را جذب کند.
سپس بدنه دمپر را بهآرامی به سمت پایین فشار دهید تا حبابهای هوای باقیمانده از سوراخ هواگیری روی چشمی بدنه دمپر خارج شوند.
فشار دادن را تا زمانی ادامه دهید که دیگر هیچ حباب هوایی از سوراخ هواگیری خارج نشود.
توجه:
اگر بدنه دمپر کاملاً به انتهای کورس خود رسیده است اما هنوز از سوراخ هواگیری حباب هوا خارج میشود:
این فرآیند را آنقدر تکرار کنید تا هیچ حباب هوایی از هیچیک از سوراخهای هواگیری خارج نشود.
⚠️ نکته بسیار مهم
اگر در این مرحله عجله کنید و حتی مقدار کمی هوا در سیستم باقی بماند، کمکفنر پس از مونتاژ صدای «شَلَپ شُلُپ» یا «قلقل روغن» خواهد داشت و عملکرد دمپینگ بهطور محسوسی کاهش پیدا میکند. یک هواگیری کامل باعث میشود ریباند و کمپرس دقیقتر عمل کنند و کمکفنر حس نرم، پایدار و کنترلشدهای داشته باشد.
بسیاری از سرویسکاران حرفهای این مرحله را چند بار تکرار میکنند تا مطمئن شوند کوچکترین حبابی در مدار باقی نمانده است.
اورینگ پیچ هواگیری بدنه دمپر را تعویض کنید.
سپس با استفاده از آچار T10 TORX، پیچ هواگیری را در چشمی بدنه دمپر نصب کنید.
با استفاده از ترکمتر مجهز به سری T10 TORX، پیچ را با گشتاور 1.1 نیوتنمتر (10 اینچ-پوند) سفت کنید.
نکته مهم:
برای اطمینان از کامل بودن هواگیری، هنگام بستن پیچ باید مقدار کمی روغن از سوراخ هواگیری خارج شود. این نشان میدهد که فضای داخلی کاملاً از روغن پر شده و هوایی در آن باقی نمانده است.
پس از اتمام کار، روی بدنه دمپر الکل ایزوپروپیل (Isopropyl Alcohol) اسپری کرده و با یک پارچه تمیز، روغنهای باقیمانده را پاک کنید.
با استفاده از آچار T10 TORX، پیچ هواگیری IFP را از پیستون IFP باز کنید.
این مرحله برای تنظیم نهایی سطح روغن داخل مخزن IFP انجام میشود.
مقدار بیشتری از روغن RockShox 3wt یا Maxima PLUSH 3wt Suspension Fluid را داخل مخزن IFP بریزید تا سطح روغن دقیقاً همسطح لبه بالایی مخزن شود.
نکته فنی:
پس از انجام هواگیری و بستن پیچ هواگیری بدنه دمپر، معمولاً بخشی از روغن وارد مدار شده و سطح روغن مخزن IFP کاهش پیدا میکند. این مرحله برای جبران آن کاهش و آمادهسازی مخزن جهت نصب نهایی پیچ هواگیری و درپوش مخزن انجام میشود.
⚠️ توجه
در این مرحله اجازه ندهید سطح روغن از لبه مخزن پایینتر بیاید. وجود فضای خالی میتواند هنگام بستن نهایی سیستم باعث ورود مجدد هوا به مدار شود و تمام زحمات هواگیری را از بین ببرد. هدف این است که مخزن IFP تا آخرین لحظه کاملاً پر از روغن باقی بماند.
بدنه دمپر را بهآرامی به سمت بالا بکشید تا به انتهای کورس خود برسد.
این حرکت باعث میشود روغن بین مخزن IFP و بدنه دمپر بهطور کامل متعادل شده و هرگونه حباب بسیار ریز باقیمانده نیز به سمت محل هواگیری هدایت شود.
نکته:
این مرحله را آرام و بدون ضربه انجام دهید تا از ایجاد حبابهای جدید در روغن جلوگیری شود.
در حالی که محل پیچ و پیستون IFP همچنان زیر سطح روغن قرار دارند، با استفاده از آچار T10 TORX پیچ هواگیری IFP را نصب کنید.
توجه:
پیچ هواگیری باید هنگام بسته شدن کاملاً در روغن غوطهور باشد تا هیچ هوایی وارد سیستم نشود.
کمکفنر را از گیره خارج کنید.
روغن موجود در مخزن IFP را تخلیه کنید.
سپس مقداری الکل ایزوپروپیل داخل مخزن IFP اسپری کرده و با یک پارچه تمیز، داخل مخزن را کاملاً پاک کنید.
پس از تمیزکاری، چشمی شفت (Shaft Eyelet) را داخل گیره محکم کنید بهطوریکه کمکفنر در وضعیت کاملاً عمودی قرار گیرد.
نکته فنی:
روغنی که در این مرحله از مخزن IFP تخلیه میشود، فقط برای فرآیند هواگیری استفاده شده است. تمیز کردن مخزن باعث میشود هنگام شارژ نهایی نیتروژن یا هوا، هیچ آلودگی یا روغن اضافی در محفظه باقی نماند.
با استفاده از ابزار نصب والو شرادر (Schrader Valve Tool)، یک والو شرادر جدید را داخل مخزن IFP نصب کنید.
توجه:
همیشه پس از سرویس کامل دمپر از والو شرادر نو استفاده کنید تا از آببندی مناسب و جلوگیری از نشت فشار اطمینان حاصل شود.
مقدار کمی گریس مخصوص تعلیق روی اورینگ درپوش مخزن IFP بمالید.
سپس درپوش مخزن IFP را داخل مخزن فشار دهید تا شیار مخصوص خار نگهدارنده (Retaining Ring Groove) کاملاً نمایان شود.
نکته:
گریسکاری اورینگ باعث نصب آسانتر، جلوگیری از آسیب به اورینگ و بهبود آببندی میشود.
خار نگهدارنده جدید را داخل شیار قرار دهید و آن را فشار دهید تا کاملاً در جای خود بنشیند.
اطمینان حاصل کنید که خار در تمام محیط شیار بهدرستی جا افتاده و هیچ بخشی از آن بیرون نزده باشد.
پمپ کمکفنر و ابزار Monarch Air Valve Adapter Tool را به درپوش مخزن IFP متصل کنید.
سپس بهآرامی پمپ را به سمت بالا بکشید تا درپوش مخزن کاملاً به خار نگهدارنده تکیه کرده و در جای نهایی خود بنشیند.
هدف این مرحله:
🔧 بازرسی نهایی قبل از شارژ
قبل از شارژ مخزن IFP، موارد زیر را کنترل کنید:
- خار نگهدارنده بهطور کامل در شیار نشسته باشد.
- درپوش مخزن کاملاً همسطح و بدون کجی نصب شده باشد.
- هیچ نشانهای از آسیب یا پیچخوردگی اورینگ مشاهده نشود.
- بدنه کمکفنر کاملاً تمیز و عاری از روغن باقیمانده باشد.
هرگونه نصب نادرست در این بخش میتواند پس از شارژ باعث نشت فشار و افت عملکرد دمپر شود.
برای تکمیل مراحل نهایی، بخش بعدی (شارژ مخزن IFP و مونتاژ نهایی) را ارسال کنید.
با استفاده از پمپ کمکفنر، مخزن IFP Reservoir را تا فشار 250 psi شارژ کنید.
⚠️ نکته بسیار مهم
پس از رسیدن به فشار 250 psi:
اگر ابتدا پمپ را از آداپتور جدا کنید، تمام فشار داخل مخزن IFP تخلیه خواهد شد.
نکته فنی:
بهجای هوا میتوان از نیتروژن خشک (Nitrogen) نیز استفاده کرد، مشروط بر اینکه تجهیزات مناسب شارژ نیتروژن در اختیار داشته باشید. بسیاری از تعمیرکاران حرفهای برای پایداری بیشتر فشار و کاهش رطوبت از نیتروژن استفاده میکنند.
فشار نهایی مخزن IFP:
اورینگ درپوش والو شارژ مخزن IFP را تعویض کنید.
سپس با استفاده از ابزار Schrader Valve Tool، درپوش والو را روی مخزن IFP نصب و محکم کنید.
هدف این مرحله:
روی کل کمکفنر الکل ایزوپروپیل اسپری کنید و با یک پارچه تمیز تمام آثار روغن، گریس و آلودگیهای باقیمانده را پاک نمایید.
پس از تمیزکاری، کمکفنر را از نظر موارد زیر بررسی کنید:
در این مرحله سرویس کامل دمپر و مخزن IFP به پایان رسیده است. اگر تمام مراحل بهدرستی انجام شده باشد:
✅ مدار دمپینگ کاملاً هواگیری شده است.
✅ تمام اورینگها و آببندها تعویض شدهاند.
✅ مخزن IFP با فشار استاندارد 250 psi شارژ شده است.
✅ کمکفنر باید بدون صدای «شَلَپشُلُپ» یا احساس اسفنجی کار کند.
✅ عملکرد ریباند و کمپرس باید نرم، دقیق و یکنواخت باشد.
برای محافظت از چشمی شفت (Shaft Eyelet) هنگام استفاده از گیره، حتماً از فکهای نرم آلومینیومی (Aluminum Soft Jaws) استفاده کنید.
ضربهگیر انتهای کورس (Top Out Bumper) را روی بدنه دمپر نصب کنید.رنگ سبز
سپس مقدار مناسبی از RockShox Dynamic Seal Grease را روی آببندها (Seals) و گلایدرینگهای مجموعه Seal Head / Air Piston بمالید.
هدف این مرحله:
مقدار کمی گریس روی رزوههای مخزن هوا (Air Can Threads) بمالید.
سپس 0.5 میلیلیتر از یکی از روغنهای زیر را داخل ایرکن تزریق کنید:
پس از آن ایرکن را روی دمپر نصب کنید.
ایرکن را با فشار یکنواخت به سمت پایین حرکت دهید تا مجموعه Seal Head / Air Piston کاملاً وارد ایرکن شود.
نکته فنی:
این 0.5 میلیلیتر روغن نقش مهمی در روانکاری محفظه هوایی و آببندهای داخلی دارد و از خشک کار کردن ایرکن در شروع استفاده جلوگیری میکند.
کمکفنر را از گیره خارج کنید.
آن را برگردانید و این بار چشمی بدنه دمپر (Damper Body Eyelet) را داخل فکهای نرم گیره محکم کنید.
سپس 0.5 میلیلیتر دیگر از روغن:
را داخل ایرکن تزریق کنید.
در مجموع در مراحل 2 و 3 باید:
1 میلیلیتر روغن روانکار
داخل ایرکن استفاده شود.
🔧 نکته مهم
مقدار روغن داخل ایرکن باید دقیق باشد. کم بودن روغن باعث افزایش اصطکاک و خشک کار کردن سیستم هوایی میشود و روغن بیش از حد نیز میتواند روی حجم هوای مؤثر و عملکرد کمکفنر تأثیر منفی بگذارد. برای بهترین نتیجه از سرنگ مدرج استفاده کنید و مقدار روغن را دقیق اندازه بگیرید.
Bottomless Ring را در محدوده مشخصشده (ناحیه کادربندیشده) نصب نکنید، زیرا این کار باعث کاهش کورس (Travel) کمکفنر و افت عملکرد آن خواهد شد.
5-مخزن هوا رو نصب کنید
6. کمکفنر را مطابق دستورالعمل سازنده دوچرخه، دوباره روی فریم نصب کنید.
7. با استفاده از پمپ کمکفنر (Shock Pump)، کمک را تا فشار هوای مورد نظر باد کنید، سپس درپوش والو را نصب کنید.
هنگام باد کردن کمکفنر، فشار را از 275 psi بیشتر نکنید.
برای بررسی مقدار Sag، حتماً قبل از اندازهگیری پمپ را از کمکفنر جدا کنید؛ در غیر این صورت ممکن است به پمپ آسیب وارد شود.
با این مرحله،آموزش سرویس کامل کمک عقب دوچرخه برند راک شاکس RockShox Monarch Plus RC3/R به پایان میرسد.
پس از اتمام سرویس:
اکنون کمکفنر آماده استفاده و نصب نهایی روی دوچرخه است. 🚵♂️🔧
امیدواریم این آموزش برای شما مفید بوده باشد. اگر در هر یک از مراحل سرویس یا تنظیم کمکفنر با سؤال یا ابهامی مواجه شدید، در بخش نظرات برای ما بنویسید.
